HELSIŃSKA FUNDACJA PRAW CZŁOWIEKA Cz 11

autor Joanna Weschler (Human Rights Watch)

KWESTIONARIUSZ STOSOWANY PRZEZ HUMAN RIGHTS WATCH DO LUSTRACJI PRAW WIĘŹNIÓW*

I. OGÓLNE INFORMACJE O WIĘZIENNICTWIE DANEGO PAŃSTWA

A. Podstawowe dane

1. Liczba jednostek i ich pojemność.

2. liczba więźniów.

3. Liczba więźniów przypadających na 100 000 mieszkańców.

B. Kategorie instytucji izolacyjnych

1. Areszty policyjne (maksymalny legalny czas zatrzymania).

2. Czy istnieją areszty śledcze? Czy aresztantów osadza się w zakładach karnych?

3. Jaki jest według prawa i praktyki maksymalny czas tymczasowego aresztowania?

4. Różnice w stopniu zabezpieczenia więzień dla osób prawomocnie skazanych.

5. Udział kobiet w populacji ogólnej pozbawionych wolności, liczba instytucji do izolacji kobiet, zasady postępowania z ich niemowlętami i starszymi dziećmi.

6. Czy w danym państwie istnieje kategoria więźniów niebezpiecznych (security prisoners)?

C. Właściwość jurysdykcyjna

Kto sprawuje władzę jurysdykcyjną nad aresztami śledczymi i zakładami karnymi?

II. INNE SPRAWY WARTE ZBADANIA

(przed lustracją albo w czasie wywiadów

z ekspertami lub funkcjonariuszami)

A. Czy więźniowie młodociani i nieletni są osadzeni razem z dorosłymi, aresztanci - ze skazanymi, recydywiści - z pierwszy raz karanymi itp.?

B. Długość czasu spędzonego w areszcie śledczym (czy czas kary pokrywa się faktycznie z czasem tymczasowego aresztowania?).

C. Określenie innych zasadniczych różnic w regułach postępowania ze skazanymi i z tymczasowo aresztowanymi (np. widzenia bez możliwości kontaktu tylko w przypadku tymczasowo aresztowanych i w pewnych sytuacjach).

D. Czy jako środek kontroli są używane przez personel środki farmaceutyczne?

E. Czy istnieją dane o częstym molestowaniu seksualnym (więźnia przez więźnia oraz przez członków personelu)?

F. AIDS

1. Praktyka pobierania testów.

2. Odsetek osób zainfekowanych wirusem.

3. Leczenie osób zainfekowanych wirusem.

4. Leczenie chorych.

III. WYWIAD Z NACZELNIKIEM LUB INNYCH

FUNKCJONARIUSZEM DANEGO WIĘZIENIA

A. Ogólne informacje o danej instytucji

1. Typ instytucji (stopień zabezpieczenia; areszt śledczy lub zakład karny itp.).

2. Czas trwania przeciętnej kary pozbawienia wolności i/lub przeciętny czas pobytu w instytucji.

3. Pojemność danej instytucji.

4. Liczba więźniów w dniu lustracji.

5. Wiek instytucji.

2. Rodzaje sposobów osadzania:

a) rodzaje cel,

b) liczba więźniów w każdym typie instytucji.

3. Liczba członków personelu.

B. Zatrudnienie

1. Czy praca jest obowiązkiem więźniów?

2. Ilu więźniów jest zatrudnionych?

3. ilu więźniów pracuje odpłatnie?

4. ile zarabiają więźniowie?

5. Ile pracują godzin i ile dni w tygodniu?

6. Czy są więźniowie, którzy pragną pracować, lecz nie ma dla nich pracy? Ilu jest takich więźniów?

C. Reguły widzeń

1. Kto może odwiedzać więźniów?

2. Jak często?

3. Czy istnieje (lub nie istnieje) możliwość kontaktu podczas widzeń?

4. Czy są widzenia małżeńskie?

5. Czy więźniowie/odwiedzający są rewidowani? Zawsze? Czasem - kiedy?

6. Co odwiedzający mogą przynieść?

D. Przekroczenia dyscyplinarne

1. Zasięg przekroczeń dyscyplinarnych.

2. Najczęściej występujące przekroczenia dyscyplinarne.

E. Kary dyscyplinarne

1. Jakie są kary dyscyplinarne (od najłagodniejszych do najsurowszych)?

2. Jakie kary stosuje się najczęściej?

3. Czy można ukarać zawieszeniem widzeń lub korespondencji?

4. Czy jako kary dyscyplinarne stosuje się siłę fizyczną i środki zabezpieczające?

5. Czy więźniowie mogą się odwoływać od wymierzonych kar dyscyplinarnych?

F. W jaki sposób więźniowie dowiadują się o przepisach regulaminu więziennego?

G. Czy więźniowie stosują wobec siebie przemoc?

1. Liczba napaści w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

2. Liczba zabójstw w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

H. Instytucje dla kobiet - reguły postępowania z kobietami ciężarnymi, niemowlętami i małymi dziećmi (czy mogą być z matkami i jak długo?). Reguły odnoszące się do kontaktów matek z ich dziećmi znajdującymi się poza więzieniem.

IV. WYWIADY Z WIĘŹNIAMI

UWAGA: Zbyteczne jest pytanie o nazwisko i rodzaj popełnionego przestępstwa (dlaczego dana osoba została pozbawiona wolności). Należy się jednak starać zapisać w notatniku dane więźnia i upewnić go, że treść wywiadu nie będzie ujawniona personelowi. Trzeba zawsze próbować przeprowadzać wywiad tylko

z jedną osobą i - jeżeli jest to możliwe - w warunkach nie pozwalających na podsłuchiwanie rozmowy przez innych. Nawet jeżeli nie można uniknąć obecności innych osób, najwłaściwszą formą jest wywiad z jedną osobą w danym momencie.

A. Ogólne informacje o danym więźniu

1. Jak długo przebywa Pan w lustrowanej instytucji?

2. Jak wysoka jest orzeczona wobec Pana kara pozbawienia wolności?

3. Ile ma Pan lat?

4. Jak długo był Pan tymczasowo aresztowany?

B. Warunki izolacji

1. Jak długo przebywa Pan w tej celi?

2. Jak długo w ciągu doby jest Pan zamknięty w celi?

3. Jakie warunki panują w Pańskiej celi w różnych porach roku (np. temperatura)?

4. Czy coś się zmieniło w więzieniu lub w Pańskiej celi w ciągu ostatnich kilku dni?

5. Jaka była najwyższa liczba osób osadzonych w Pańskiej celi i kiedy to było?

6. Czy w tym więzieniu wyposażenie Pańskiej celi jest uznawane za dobre, złe, czy przeciętne?

7. Które oddziały lub cele są najgorsze?

(Należy zapytać o nazwy tych oddziałów lub numery cel i poprosić o zaprowadzenie do tych miejsc).

C. Warunki sanitarne

1. Jak często może się Pan kąpać?

2. Czy przyzwala się na kąpiel w ciepłej wodzie?

3. Jak często jest prana odzież i bielizna?

4. Czy ma Pan golarkę lub inne przyrządy do golenia się? Jeżeli ich Pan nie ma,

w jaki sposób odbywa się ta czynność?

5. Czy więźniom zapewnia się mydło, pastę do zębów, papier toaletowy, a dla kobiet - podpaski?

6. Czy zgłasza Pan jakieś skargi na warunki sanitarne?

D. Wyżywienie

1. Czy posiłki je Pan w celi, czy w jadalni?

2. Czy ilość pożywienia jest wystarczająca?

3. Czy są jakieś problemy związane z żywieniem?

4. Czy może Pan nabywać żywność w kantynie więziennej lub otrzymywać w paczkach z domu?

(Należy zbadać obowiązujące w tym względzie zasady).

E. Sposób spędzania czasu

1. Proszę opisać swój przeciętny dzień.

2. Co Pan robi w czasie wolnym?

3. Czy może Pan mieć w celi radio lub telewizor?

4. Czy może Pan mieć w celi książki?

5. W jaki sposób może je Pan otrzymywać?

6. Czy obowiązują jakieś ograniczenia co do rodzaju czytanych książek?

7. Jakie rodzaje zajęć rekreacyjnych oraz dyscypliny sportu może Pan tu uprawiać?

8. Czy uczy się Pan w więzieniu?

(Należy poprosić o opisanie warunków nauki).

9. Czy może Pan tu wykonywać praktyki religijne?

F. Zatrudnienie

1. Proszę opisać swoją pracę.

2. Czy jest ona wynagradzana?

3. Jakie otrzymuje Pan wynagrodzenie za pracę?

4. Czy był Pan świadkiem jakiegoś wypadku przy pracy? Kiedy? Jakiego rodzaju? Jak często zdarzają się wypadki przy pracy?

G. Kontakty ze światem zewnętrznym

1. Jak często może być Pan odwiedzany?

2. Kto może Pana odwiedzać?

3. Jak długo trwają odwiedziny?

4. Czy jest Pan rewidowany? Czy są rewidowane osoby odwiedzające?

5. Czy odwiedzający muszą podczas wizyt przestrzegać jakichś specjalnych reguł?

6. Czy był Pan odwiedzany w czasie tymczasowego aresztowania?

7. Jeżeli był Pan odwiedzany w czasie tymczasowego aresztowania, jak często i czy istniała (lub nie) możliwość bezpośredniego kontaktu z odwiedzającym?

8. Ile listów może Pan wysłać oraz otrzymać w przeciągu miesiąca?

9. Do kogo może Pan wysłać listy i od kogo otrzymywać?

10. Czy listy są cenzurowane?

11. Czy więzienie zaopatruje Pana w papier, koperty i znaczki, jeżeli nie stać Pana na ich zakup?

12. Czy może Pan korzystać z telefonu? Jak często?

H. Regulamin więzienny

1. 1.Czy zna Pan regulamin więzienny i porządek dnia?

2. W jaki sposób zapoznał się Pan z tymi dokumentami?

3. Czy któryś z nich zawiera szczególnie uciążliwe przepisy?

I. Kary dyscyplinarne

1. Jakie są tu przewidziane kary dyscyplinarne (od najłagodniejszych do najsurowszych)?

2. Które z kar są najczęściej wymierzane?

3. Czy zawieszenie widzeń lub korespondencji było kiedykolwiek stosowane jako kara dyscyplinarna?

4. Czy jako kary dyscyplinarne stosuje się siłę fizyczną i środki zabezpieczające?

5. Czy był Pan kiedykolwiek w celi karnej? Jeżeli tak, jak długo? Proszę opisać istniejące tam warunki. Jeżeli nie był Pan osadzony w celi karnej, do kogo powinienem/powinnam się zwrócić (kto był tam osadzony)?

6. Czy strażnicy/oddziałowi bili kiedykolwiek więźniów? (jeżeli odpowiedź jest twierdząca, należy uzyskać od więźnia wszystkie możliwe informacje na ten temat. Daty i szczegóły zdarzeń powinny być potwierdzone przez innych świadków podczas wywiadów).

7. Czy istnieją kary szczególnie niesprawiedliwe?

8. Jak reagują więźniowie na kary, które uważają za niesprawiedliwe?

(Należy się starać stwierdzić, bez specjalnego wypytywania o to, czy reakcje te polegają na samouszkodzeniach, głodówkach, protestach itd.).

J. Opieka medyczna

1. Czy może Pan pójść do lekarza w razie choroby?

2. Jak szybko po zawiadomieniu o chorobie jest Pan doprowadzany do lekarza?

3. Co się dzieje, gdy ktoś zachoruje w nocy?

4. Czy była Pani u ginekologa w czasie pozbawienia wolności?

K. Najistotniejsze problemy występujące między więźniami

1. Czy więźniowie mają jakiś organ samorządowy? Czy działa on oficjalnie? Czy jego działalność jest skuteczna? Czy każdego traktuje uczciwie?

(Należy się dowiedzieć, nie wprost, czy w danym więzieniu istnieją gangi/grupy nieformalne).

2. Czy słyszał Pan o jakiejś napaści albo był jej świadkiem? Kiedy?

(Należy zgromadzić szczegółowe informacje na temat zajścia).

L. Co, poza utratą wolności, uznaje Pan za największy minus pobytu w tym więzieniu?

M. Czy istnieje jeszcze coś, o co powinienem/powinnam zapytać?

V. UWAGI O LUSTRACJI ARESZTU POLICYJNEGO

Jeżeli lustrowaną instytucją jest areszt policyjny, należy zwrócić szczególną uwagę na: bicie, torturowanie, przedłużanie ustawowego czasu zatrzymania.

W wielu państwach są to najczęstsze nadużycia towarzyszące zatrzymaniu.

Komentarze (0)